• Anasayfa
  • https://www.facebook.com/tarihtarihcemiyeti/
  • https://twitter.com/ttcemiyeti
  • https://www.instagram.com/tarihtarihcemiyeti/
Eserini Kitaplaştır

Anasayfa

İkisi de çekici değiller, dış görünüşleri bakımından hemen hiçbir cazibeleri yok. Dolgun ve alımsız bir kadın, kısa boylu, yüzünde gurur veya karakter çizgisi neredeyse yok derecesinde bir adam. Padişah kızıyla damat beyefendi. Sultan ile “damat”. 19 yüzyıldan gelen romantik esinti 20. yüzyılın hemen eteğinde parıltılarını devam ettirmektedir. Tarih bilgisi olmayan, çökmüş Osmanlı İmparatorluğu’nu tanımayan, padişahlık, sultanlık, saraya damat olmak nedir bilmeyen birisi için eldeki mektuplar, fotoğraflar şaşkınlık uyandırıcı ve hayret vericidir. Hele fotoğraflar, hele satırlar. Bu tutkulu romantizm, bu aklı ve eylemi bir yangın gölgesi gibi rüzgârda oraya buraya savrulan hayat! Heyhat ki, tek başına kalamaz, iki insan arasındaki özel ilişkilere indirgenemez. Onların her tavrı, her cümlesi ait oldukları topluma doğru kabarır, kanatlanır. Ve bir yazıklanma duygusu bize miras kalır. İdeal için koşan padişah damadı Moskova’da maymun kürkü peşindedir.
İstanbul Ayasofya Meydanı’nda, 31 Mart 1909 günü çekilmiş fotoğrafa bakılırsa şehre henüz bahar inmemiştir. Ağaçlar yeşerip çiçeklenmemiş, dallar ‘saltanat’larına kavuşmamıştır. Sarıklı ve din adamı görünüşlü insanların yoğunluğu dikkat çeker bu ‘gevşek’ fotoğrafta. Dahası ne bir isyan ne de bir gerilim havası vardır. Sol ön tarafta omzu tüfekli asker sanki avdan dönerken oraya uğramış avcı intibaı vermektedir. Fakat asıl ilginç olan simitçi çocuktur. Tarihe büyük darbe diye sunulan, mektep kitaplarına, siyasal kavgalara, ilericilik gericilik tartışmalarına kolaylıkla sokuluveren böylesi bir güne sızan bu çocuk, fırsatçı bir girişimci mi yoksa olup bitenden zerre haberi olmayan halkın sembolik olarak ta kendisi midir? Her fotoğraf yanıltır ama her fotoğraf da sonsuz okumaya açıktır. Hele belge diye sunuluyorsa bize.
George C. Comninel’in kitabı sadece Fransız Devrimi üzerine bir tarihyazımı çalışması değil, sınıf savaşımları tarihini anlamlandırmak isteyen herkes için bir başlangıç kitabı ve rehber olma iddiasında.
Kafkas halklarının tarihlerini, dillerini, kültürlerini araştıran Nikolay Marr, Lazca gramer üzerine araştırmalar yapmak üzere 1910’da Osmanlı Devleti’nin Lazistan Eyaleti’ne yaptığı seyahatin izlenimleri ‘Lazistan’a Yolculuk’ kitabında...
Gerek ortaöğretim bilgileriyle gerek ise kulaktan dolma bilgilerle olsun “Arap İhaneti” cümlesini hep duymuşuzdur, ancak bu bilgiler tam olarak olayı canlı yaşamayan insanlar tarafından anlatıldığı için maalesef olayın gerçek yönlerini, gerçek yaşanmışlıkları anlamamız için yeterli değildir. Burada tanıtımını yapacağımız eser ise sekiz yıl Ortadoğu’da ajanlık yapmış, Türk Arap mücadelesinde fitili ateşleyen kişi tarafından kaleme alınmasından dolayı diğer bilgilerden ve eserlerden ayrılır. Bunu canlı yaşayan ve ne Türk ne de Arap olan birinden dinlemek bu konunun bütün yönlerini bize sermesi açısından çok yararlı olacaktır.
En başta ifade etmek gerekir ki Osmanlı siyasî yapı ve kültürü, içinde bulunduğu toplumsal âdet ve geleneklere aşırı duyarlı idi ve fethettiği toplumların maddi ve kültürel zenginliklerden kendisi de payını alıyordu. Fakat geleneklerin ötesinde dikkate aldığı güçlü bir İslam hukuku ve Türk-İslam devlet geleneği yani fiili uygulama vardı. Bu hukuk ve gelenek bir şehrin fethi aşamasında başlardı. Eğer şehir sulh/barış ile fethedilirse, İslam hukukuna ve Osmanlı uygulamasına göre şehir halkının canına ve malına dokunulmaz idi; Bursa’nın, Edirne’nin fethinde olduğu gibi. Eski gayrimüslim şehir ahalisinin güvenle şehirde yaşaması için tek şart devlete itaatini cizye vergisi vererek kabul etmesiydi.
Fotoğraf Fransız L’Illustration’dan. Şu ana kadar Mustafa Kemal’in basında yayımlanmış olarak bilinen EN ERKEN fotoğrafıydı. Tarihi 22 Haziran 1912. Altında sağdan sola olarak Enver Bey, Mustafa Kemal ve Nuri Bey isimlendirmeleri bulunmaktadır. Ancak iki hafta sonra Hacettepe Üniversitesinde bir bildiri ile tanıtacağım ve yayımlatacağım bu fotoğraftan daha önce hem de bir Türk basınında yer alan Mustafa Kemal’in Trablusgarp’daki bir başka fotoğrafı BİLİNEN EN ERKEN fotoğraf OLACAK.
Çanak olayının doruk noktası 28 Eylül idi. General Harington Britanya mevzileri etrafında önemli sayıda Türk askerinin toplandığını rapor etmişti: 'Tel örgünün arkasından sırıtıyorlar'. Açıkça belli oluyor ki aldıkları emirler çatışmanın önlenmesi için mümkün olan her şeyin yapıldığını fakat durumun giderek içinden çıkılmaz bir hâl aldığı yönündeydi. Harington ayrıca Britanya'nın Çanak pozisyonunun "kuvvetli" olduğunu rapor ediyordu, tel örgüler ve mevziler iyi durumdaydı. Bakanlar Kurulu bunun üzerine General'den Türklere bir ültimatom vermesini istedi. Tarafsız bölgeyi terk edip kısa sürede Çanak'tan ayrılmaları isteniyordu ve General'e bu sürenin sonunda komutasındaki tüm kuvvetleri kullanma yetkisi verildi.
Bugüne kadar 7 kez şampiyon olan Schalke futbol takımını hepimiz biliriz. Peki Hitler'in Schalke takımını tuttuğunu ve Schalke'nin bugüne kadar kazanmış olduğu 7 şampiyonluktan 6'sının ne tesadüftür ki(!) Hitler döneminde olduğunu kaçımız biliriz? 1930'lu ve 1940'lı yıllar, Alman tarihinin en karanlık dönemi. Herhalde futbolun da bundan muzdarip olmaması beklenemezdi. Nazi yönetimi, futbolu da kontrol etmek ve ne kadar güçlü olduğunu göstermek ister. Keza Hitler çoktan seçimini yapmıştır. O takım Schalke'dir.
Şu an için Kemal, halkının neredeyse çılgınca sevgisiyle birlikte, kendi başarı dizisinin onu getirdiği başdöndürücü yükseklikte emniyet içinde bulunuyor. Geçen Ağustosun ondördünde yeniden Büyük Millet Meclisi Başkanlığına seçildi. Ona verilmeyen tek bir oy vardı; o da ismet Paşa’ya verilmişti ve Kemal’in seçkin arkadaşını bu şekilde onore etmiş olduğu sanılıyordu. Bu arada, sıkıntıları başlayacaktır. Halen, Müdafaa-i Hukuk Partisi olarak adlandırılan partinin hakimidir (aslında, bu partinin ta kendisidir); şimdi Halk Partisi olan bu partinin karşısında bir muhalefet hemen hemen yok gibidir. Ancak zamanla başka bir kanat mutlaka belirecek ve kaçınılmaz siyasal bölünme ortaya çıkacaktır.
... 12 ...
Fotoğraf Arşivi           Gazete Arşivi           Tarihçilik Üzerine MakalelerDiğer Makaleler