• Anasayfa
  • https://www.facebook.com/tarihtarihyayinevi/
  • https://twitter.com/tarihyayinevi
Özgür Tarih Dergisi
Dersim İsyanı Mı, Tunceli İsyanı Mı? / Ahmet Özgür Türen

Dersim adıyla belirtilen yer Tunceli'nin değil, bir bölgenin adıdır. Ve Dersim bölgesinde Tunceli haricinde Erzincan, Erzurum, Elazığ ve Bingöl toprakları da yer alır.[1]  Hatta bir iddiaya göre de kuzeyden Sivas'a, doğudan Muş'a, batıdan da Malatya'ya kadar uzandığı söylenmektedir.[2] Dersim bölgesini tarihçiler Batı Dersim, Doğu Dersim olarak ayıracak kadar ileri gitmişlerdir.[3]

Peki Tunceli ismi nereden gelmiştir? Şu anki Tunceli ilinin merkezinin eski ismi ise Mamiki'dir. Mamiki, Dersim bölgesinde bir yerleşim birimiydi. Daha sonra 1935'te çıkarılan kanun ile Mamiki Tunceli'nin il merkezi olarak kıstas alındı ve yeni kurulan bu şehre de Tunceli ismi verildi.[4]

Dersim İsyanı da işte bu Tunceli topraklarında değil, Dersim bölgesinde yaşayan aşiretler tarafından çıkarıldığı için bu adı almıştır. Bu yüzden isyana Tunceli isyanı demek doğru değildir.

Bu bilgilerin ışığında, Tunceli doğumlu olan bir kişinin kendisine Dersimliyim demesi ne kadar yanlış ise, Dersim İsyanı'na Tunceli İsyanı demek de bir o kadar saçmadır.

 


[1] Nazmi Sevgen, Zazalar ve Kızılbaşlar: Coğrafya-Tarih-Hukuk-Folklor-Teogoni, Kalan Yayınları, Ağustos 1999 (Nazmi Sevgen, Dersim uzmanı olan bir jandarma subayıdır.)

[2] Mehmet Yıldırım, "Desimlu Aşireti'nden Dersim Sancağı'na", Tunceli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Cilt 1, Sayı 1, Güz 2012, s. 23-37

[3] Ahmet Hezarfen, Cemal Şener, Osmanlı Belgeleri'nde Dersim Tarihi (Osmanlıca-Türkçe 50 Adet Orijinal Belge), Etik Yayınları, Mart 2003, İstanbul, 

[4] Tahir Sezen, Osmanlı Yer Adları (Alfabetik Sırayla), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayın Nu:21, Ankara, 2006, s. 265.

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv      4206 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın