• Anasayfa
  • https://www.facebook.com/tarihtarihcemiyeti/
  • https://twitter.com/ttcemiyeti
TAVSİYE KİTAP
60.000'lik Tarihi Fotoğraf Arşivi
Rum Çetelerinin Türklere Karşı Faaliyetleri / Azmi Yıldırım

1. Rum Çetelerinin Kuruluş ve Çalışma Şekilleri

Yunan eşkıya komitelerine mensup Nikola Dimitri'nin verdiği ifadede yer alan malumat Rum çetelerinin kuruluş ve çalışma şekilleriyle ilgili birçok sorunun cevabını vermektedir.1 Nikola Dimitri ifadelerinde mensubu olduğu on sekiz kişilik çetenin, Osmanlı topraklarındaki Rum halkı kışkırtmak amacıyla Yunan Hükümetince silahlandırıldığını belirtmektedir. Maaşlarının Yunan Hükümetinin bilgileri dahilinde merkez komitesi kanalıyla konsoloslara, oradan da metropolitler vasıtasıyla Rum köylerindeki papaz veya emin bir kişi tarafından kendilerine ulaştırıldığını söylemektedir. Çetenin yapacağı saldırılarda bütün ihtiyaçlarının Rum köylerince karşılandığı ve bu Rum köylerinde saklandıklarını, çatışmada yaralanan eşkıyaların Rum doktorlar tarafından tedavi edildiğini, baskınlarda yeterli sayıda eşkıya bulunmazsa Rum köylülerden takviye yapıldığını anlatmaktadır.

Çete mensupları ikişer-üçer Napolyon maaş alıyorlardı. Bu maaşları konsoloslar vasıtasıyla despotlara ve oradan da karye papazlarına ve papazlar tarafından kaptanlarına verilerek kendilerine dağıtılıyordu. Rum çetelerinin her köyde mütevelli ve kılavuzları da vardı. Bunlar gerekli silahları temin ederek her türlü yardımda bulunuyorlar ve asker geldikçe haber veriyorlardı. Rum çeteleri on ve yirmi kişilik gruplardan oluşmaktaydı.

Yunanistan Hükümeti ile Rum çeteleri her zaman maddi ve manevi işbirliği içinde bulunmuşlardır. Bu çeteler Yunan Hükümetince kurulmuş, silahlandırılmış, giyecek, yiyecek gibi tüm ihtiyaçları Yunan konsoloslarınca karşılanmış ve maaşa bağlanmışlardı. Çete faaliyetlerinin her aşamasında Yunan askeri yetkilileri bizzat yer almışlardır.2

Yunan hududunu korumakla görevli askerler sınırı geçerek eşkıya ile beraber Osmanlı askerlerine ateş açmışlar, takip edilen eşkıya sıkıştırıldığında ise sınırdaki kulelerde bulunan Yunan askerlerinden yardım görmüşlerdir.3 Yunanistan'daki Hıristiyanlardan yardım toplanarak eşkıyaya yetmişer drahmi maaş verilmiştir. Aynı zamanda Yunan kralı tarafından on iki bin şaki teçhiz edilerek silahlandırılmıştır.4

Patrikhane ile Rumlar arasında dini birliktelikten çok, siyasi faaliyetlerde her zaman işbirliği yapılmıştır. Tarihin her döneminde özellikle Türklere karşı yapılan çete faaliyetlerinin uygulanmasında Patrikhanenin gizli veya açık olarak rol aldığı görülmektedir. Patrikhane, tarihî Yunan emellerinin gerçekleştirilmesi amacıyla her türlü faaliyette yer almıştır. Pirlepe Kaykakamı Şevket imzalı 10 Aralık 1905 tarihli telgrafta ise, Morihova nahiyesine bağlı Beçeşte köyüne gelen otuz altı kişilik bir Rum çetesinin, Papaz Niko'nun evine girerek dini kitapları gasp ettikleri ve ahaliyi toplayıp Rum Patrikhanesi'ne intisap etmeleri hususunda tembih ve tehditte bulundukları anlatılmaktadır.5

Bazı Rum kadın ve kızları, Müslümanlarla münasebette bulunmaları ve ihtida etmeleri nedeniyle Papazların teşvikiyle Patrikhane tarafından bir bahane ile Yedikule'deki Rum ve Ermeni hastanelerine sevk edilmişler ve buralarda kendilerine deli muamelesi yapılarak aç bırakılma gibi çeşitli işkencelerde bulunulmuştur. Bu hastanelerde yapılan aramalarda çok sayıda kadın ve kız bulunarak ailelerine teslim edilmişlerdir.6

2. Rum Çetelerinin Trakya'daki Faaliyetleri

Balkan Harbi sonrasında ve işgal yıllarında Trakya ve Batı Anadolu'ya çok sayıda Rum muhacir yerleştirilmişti.7 Osmanlı memleketinde Rum nüfusunu takviye etmek amacıyla yapılan bu çalışmalarda İngiltere ve Fransa devlet mümessillerinin yanı sıra Patrikhanenin de gayretleri yoğun bir şekilde devam ediyordu.8

Çanakkale Mutasarrıfı'nın 22 Mayıs 1919'da Dahiliye Nezareti'ne sunduğu raporda; Mondros, Bozcaada, Nemios ve Yunanistan'ın diğer taraflarından Rumların Çanakkale sahillerine geldiği ve bunlara Çanakkale'de görevli İngiliz temsilcisi Mösyö Vetibol'un yardımcı olduğu belirtilmekteydi.9

Balkan Savaşı sırasında Edirne ve Dedeağaç'ın düşman eline geçmesiyle beraber Rumların mahalle ve köylerde işkence ve katliam yaptıkları evlere zorla girerek, eşya ve paraları yağmalayıp hayvanları gasp ettikleri, kadın ve kızlara tecavüz ettikleri Edirne Valisi Zekeriya Vehbi tarafından rapor edilmiştir. 10 Edirne'nin düşmesinden sonra Yorgi Oğlu Yani adındaki şahıs askerî katiplerden Behçet Efendi'nin eşine tecavüz ederek öldürmüştür. Dedeağaç'ın Bulgar komiteleri tarafından işgali sırasında Rumlardan bazıları tarafından Arabacı Şevki'nin hemşiresi Şaziye, demir yolu çavuşlarından Sadık Ağa'nın kızı, Düyün-ı Umümiyye kantarcısı Safvet Efendi kızı Emine, Hacı Mahmud Ağa'nın zevcesi Elif ve Faik Efendi'nin manevi evladı Fatma, Şişko Mehmet'in kızı Şerife, Yüzbaşı Osman Ağa'nın zevcesi ve Naim Bey'in hizmetçisi Münire hanımlara tecavüz edilmiştir.

Edirne Kızılmescid mahallesinden olup kovacılar çarşısında kahvecilik yapan Dimitro Kasab Fileanti ve ütücü Yorgi Ada nahiyesinden bir köylünün koyunlarını yağma ve Osmanlı askerinin silahlarını gasp etmişlerdir. Bulgarların Edirne'ye girişinde Kızılmescid mahallesinden Şimooğlu Yorgi, Bülbül Hatun mahallesinden Ayvaz, Hacı Sarraf mahallesinden Çoban Panayot, Kızılmescid mahallesinden Sıvacı Kosti, Kadınköylü Celaskor oğlu Vasil, Akmescid mahallesinden Kokona Vasil, Kummahalleden Telekci oğlu Bağçevan Mişo, Bakkal Çolak Sotiri, Sofiloki Dimitro Bahçevan Dimo oğlu Angeli, Bakkal Sakilaridis, Fırıncı Anesti, Bahçevan Momiya Yorgi, Bağçevan Potka oğlu Mihal ve biraderi Yorgi, Naib Çelebi mahallesinden Muytâb Hacı Mehmed Efendiyle Edirne'ye iltica eden birçok İslâm köylüsünün ve Maruf Hoca mahallesinden Hüseyin Ağa'nın hanelerine cebren girip ev eşyalarını ve hayvanlarını alarak gasp ve yağma eylemişlerdir. Savaş münasebetiyle çevre köylerden Edirne'ye iltica etmiş ve köprüler dışındaki böcekhanelerde iskan ettirilmiş bulunan Çirmen, Çavdarlık, Yarbustatar, Köremin, Simen, Şahince, İneoğlu ve Ahurköy ahalisine Bulgar askerleriyle müştereken Rumlar tarafından saldırılmış, katl ve yağma edilmişlerdir. 11

Keşan'a bağlı Mercan, Kılıç, Doğanca-i Kebir, Seydi, Şükraniye Yerlisu ve Adilhan köylerinde can kaybı olmamış, ancak evler tahrip edilerek yağmalanmıştır. İpsala'ya bağlı Karpuzlu, Paşa, Kumdere, Nefs-i İpsala, Esedce ve Sarpdere köyleride aynı zulme maruz kalmışlardır. Keşan'a bağlı Beyköyü, Dişbudak Karahisar, Beylikmera köyleri tamamen; Erikli, Mecidiye ve Şabanmera köyleri kısmen Rumlar tarafından tahrip edilerek yakılmış hayvanları gasp edilmiştir. Karasalı köyünden yirmi dokuz kişi katledilmiş, kadınlardan birkaçına tecavüz edilmiştir.

7 Temmuz 1918 tarihinde Edirne Valisi Zekeriya Vehbi tarafından Dahiliye Nezareti'ne gönderilen ve Gelibolu Mutasarrıflığı'nın hazırladığı raporlarda Balkan Savaşı sırasında Şarköy, Mürefte ve İnöz kazalarına bağlı köylerde Rumların Müslümanları dövüp işkence yaptıkları, para, hayvan, eşya ve zahirelerini gasp ettikleri, ırza tecavüzde bulundukları, zengin Müslümanlara sokak süpürtüp angarya işlerde çalıştırdıkları ve elliye yakın Müslüman öldürdükleri yer almaktadır. Ayrıca Mürefte, Platnoz, Kerise, Hora, İsterne, Ganoz, ve Uçmakdere köylerinden yüz otuz bir Rum ve Bulgar'ın Müslümanları mallarını yağmaladıkları, evlerini yakarak göçe zorladıkları, silahla takip, katletmek ve Hıristiyanlarla Müslümanları birbirine karşı kışkırtmak gibi faaliyetlerde bulundukları da raporlarda yer almaktadır.12

Dahiliye Nezareti'ne gönderilen 3 Nisan 1919 tarihli tahriratta şekavet, katl, yağma, yol kesme ve hırsızlık olaylarının tahammül edilemez bir hale geldiği belirtilerek, bunun da askeri elbise giymiş Rumlar tarafından yapıldığı anlatılmaktadır.13 Bu olaylardan bazıları ise şunlardır: Uzunköprü'den yanında dört aile ile Keşan'a gelen bir polis köprübaşı mevkiinde öldürülmüş kadınlar çırılçıplak soyulmuş, altı yüz lira kadar paraları gasp edilmiştir. Grebene Topçu Taburu Yaveri Kazım Efendi ile neferi de aynı yol üzerinde öldürülmüştür. Telgraf çavuşu da öldürülerek cesedi un fabrikası civarındaki taş ocaklarına atılmıştır. Malkara-Keşan caddesinde tüccarların bin beş yüz lira paralarıyla ticari malları ve binek hayvanları gasp edilmiştir. Derbend boğazında erkek ve kadın kırk elli kadar Müslüman'ın kollarını kesip bütün eşya ve paralarını gasp ederek çırılçıplak bir halde salıvermişlerdir. Sinekli Hudüd Emniyet Müfettişleri Mehmed Nazmi ve Abdülhamid, l Mart 1921 tarihli raporlarında Trakya'nın çeşitli yerlerinde Yunanlılar tarafından yapılan tutuklama, köy baskınları, işkence, yaralama ve öldürme olaylarından bahsetmektedirler.14

Yunanlılar Edirne'de Müslümanları geceleyin vesikasız dışarı bırakmıyorlardı. Lüleburgaz, Kırkkilise, Vize, Saray ve Çerkesköy'de eşraftan onar, onbeşer kişiyi bilinmeyen bir yere götürmüşlerdi. Saray'da köylüleri vesikasız bir başka köye göndermiyorlardı. Tevkif edilenlere türlü işkenceler yapılıyordu. Ayrıca Türk nüfusunun yoğun olduğu mahallerde saat yedi buçuktan sonra dışarıya çıkmak ve evlerde lamba yakmak yasaklanmıştı. Sinekli Hudud Emniyet Müfettişi Mehmed Nazmi'nin 12 Mart 1921 tarihli yazısında Pınarhisar, Lüleburgaz ve Kırkkilise kasabalarında ezan okumak için minareye çıkan müezzinlerin Rum ahali tarafından taşlanarak engellendikleri bildirilmektedir.15

Çatalca Mutasarrıflığı 'nın 16 Mart 1921 tarihli raporunda Yunanlıların Trakya'daki İslâm ahaliye reva gördükleri muameleler şöyle anlatılmaktadır:16 Babaeski kazasının Mandıra karyesinden yedi Müslüman Yunanlılar tarafından dayakla öldürülmüş ve aynı karyeden on Müslüman kadın idam edilmiştir. Aynı karye top ateşine de tutulmuştur. Trakya dahilindeki Rumlar Yunan Hükümeti'nce tamamen silahlandırılmış ve bu Yunan tüfekleriyle silahlanmış, başıbozuk elbiseli, şapkalarında Yunan arması bulunan çete elemanlarına Çilinkos (Çilingoz) Çiftliği toplanma yeri yapılmıştır. Sinekli Hudut Emniyet Müfettişi Mehmet Nazmi'nin 11 Nisan 1921 tarihli tahriratında şu olaylara yer verilmektedir: Yunanlılar, Hayrabolu müftüsünü ayağından iple bağlayarak sürüklemek suretiyle işkence etmişlerdi. Uzunköprü kazasına bağlı Hamidiye karyesinden bir İslâm kadına eşinin silahlarının yerini söyle diyerek, bacaklarından bir ağaca asılarak donuna bir kedi konulup, altına yakılan bir ateşin dumanıyla işkence yapmışlardı. Çerkezköy İstasyonu'nda inzibat askeri memuru olan Mustafa Efendi'nin boğazına kaynar su dökülmek suretiyle işkence ederek ölümüne sebep olmuşlardı.17

Mandralı Hafız Cemal Efendi'nin eline ateş koymak suretiyle vefatına sebebiyet verilmiş, mal ve emlaki müsadere edilmiştir. Silivri Seymen karyesi ikinci muhtarı Efrahim Ağa'ya koltuklarından asılmak ve ayakları altına ateş yakılmak suretiyle işkence edilmiştir. 18 14 Haziran 1922 tarihli Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti'nin tahriratında Yunan askerlerinin Edirne'de yaptıkları tahribat, işkence, tutuklama ve sürgün olayları şöyle anlatılmaktadır:19

Edirne'de Yediyolağzı'nda bulunan Katırcılar Camisine bir Yunan zabiti yanında sekiz neferle girerek kasaturalarıyla kandilleri kırdıktan sonra namaz kılan cemaati dışarı çıkarıp işkence yapmışlardır. Malkara kazasına bağlı Arablar karyesi cami-i şerifi Yunan eşkıyaları tarafından basılarak cemaatten iki kişinin kulağı kesildikten sonra, fidye-i necat olarak beş bin drahmi ile iki yüz elli Osmanlı lirası alınmış ve cemaat dövülmüştür. Lalapaşa kazasına tâbi Savafeci karyesinden on iki kişi köyün dışında bir yere götürülerek dikenli tel ile çıplak oldukları halde Yunan jandarmaları tarafından dövülmüşlerdir. Burada şiddetli dayaktan üç kişi vefat etmiştir. Istranca Muhacirin Memuru Yaşar Efendi tarafından gönderilen 16 Ekim 1922 tarihli telgrafta Yunanlıların yaptıkları şu şekilde anlatılmaktadır:20

Tekirdağ'ın Halaçlı karyesine gelen Yunan askerleri tarafından İmam Mehmed Efendi, Muhtar Feyzullah Çavuş, ihtiyar heyeti azalarından Çerkez Süleyman, İsmail oğlu Arif, Koca Hasan, Mehmed oğlu Osman ile ahaliden Pamuk Osman'ın, Haşim ve Ali Osman oğlu Hüseyin Ağalar şiddetli bir şekilde dövülmüştür. Daha sonra karye ahalisi evlerinden çıkarılarak buralara bin beş yüz civarındaki askerlerini yerleştirmişlerdir. Bu sebeple sokak ortasında kalan üç yüzü aşkın çoğu kadın ve çocuk olan ahali şiddetli yağmur ve soğuktan telef olma noktasına gelmişlerdir. Genç kızların namusları ve emvalleri askerler tarafından yağma edilmiştir. Çorlu'ya bağlı Kara Mehmed ve Bakırca karyeleri Müslüman ahalisinin bir kısmı Rum Yunan Karargah efradı tarafından katledilmiş bir kısmı da firar ederek canlarını kurtarmışlardır.21

Yunanlılar Trakya'da İslâm köylerine gece ve gündüz baskınlar yaparak ele geçirdikleri genç, ihtiyar bütün erkekleri kollarını bağladıktan sonra bilinmeyen bir yere sevk ediyorlardı. Bu durumun etki ve tahrikiyle kadın ve erkek bütün Trakya İslâm ahalisi köylerini terk ederek dağlara, ormanlara kaçıyorlardı.

3. İstanbul'daki Faaliyetleri

Yunanlılar vapurlarla Tekfurdağı ve civarına çok sayıda Rum getirip bunları Müslüman köylerinde iskan ediyorlardı. Buralardaki Müslümanlar ise baskılara dayanamayarak her şeylerini bırakıp İstanbul'a göç ediyorlardı. Aynı zamanda Beykoz ve Gebze civarında yapılan tedhiş hareketlerinden dolayı oralardaki birçok köylüler başka yerlere kaçmak zorunda kalmışlardı. Bu sebeple birçok karye ortadan kalkmıştır.

Bütün bu yapılanların, Boğazlar ve Marmara havzasında sakin Müslümanları hazırlanan bir plan çerçevesinde tedricen göç ettirerek; dünya siyasetinde çok önemli bir yeri olan Çanakkale ve İstanbul boğazı deniz yollarının iki tarafında sakin Müslüman nüfusun imhası ve yerlerine gayrımüslim kitlenin yerleştirilmesi amacına yönelik olduğu görülmektedir.22

Gebze havalisinde Yunan askerlerinin yapmış olduğu irtikap, zulüm ve gasp tahammül edilemeyecek bir hale gelmiştir. İslâm olmaktan başka kabahati olmayan kasaba ahalisinin malları, Yeniköy Rumlarıyla beraber olan Yunan askerleri tarafından cebren gasp edilmişti. Kahvehane ve sokakta ele geçirdikleri kişileri feci şekilde döverek cebren hanelere giriyorlar ve kadınlara varıncaya kadar sopa ve süngü altında inletmek cüret ve cesaretini gösteriyorlardı. Ahaliyi Yunan askerlerine selam durmaya zorluyorlardı. İmha etme ve intikam alma amacına yönelik bu hareketler yöre halkını muhacir durumuna düşürmüştü.23

Gebze'ye bağlı Tavşanlı karyesinden Rahmi, Yunan Kumandanlığı'nca, Yunan zabitine selam vermediği bahanesiyle tevkif edilerek dövülmüş, el ve ayakları bağlandıktan sonra ayaklarından telgraf teliyle asarak tütsü vermek suretiyle işkence edilmiştir. Kahveci Mustafa Efendi ile Seksen yaşındaki Hacı Mehmed Ağa da aynı muameleye maruz kalmıştır.24
Karakiraz'da Salim Reis'in zevcesi Firdevs hanımı muhtar vasıtasıyla çağırarak, ayaklarını tüfek kayışıyla bağlayıp kırbaçla döverek işkence etmişler ve iki çocuk annesi, otuz sekiz yaşındaki Firdevs hanıma cebren tecavüz etmişlerdir. Daha sonra ocakta yanan odunlarla vücudunun birçok yerini yakarak bırakmışlardır.25

Gemlik kazasına bağlı Haydariye karyesi ile diğer karyelerde Yunan askerleriyle onlar tarafından beslenip silahlandırılan Rum eşkıyasının yaptıkları faciadan yalnız canlarını kurtararak, günlerce ormanlar ve mağaralarda saklanarak İstanbul'a gelmek üzere Küçükkumla karyesi civarında bulunan Elmalık mevkiinde toplanan erkek, kadın, ve çocuklardan oluşan bin yüz kişi, Yunan Mitralyöz taburu ile Rum eşkıyasınca abluka altına alınarak tamamı imha ve katledilmişlerdir. Bu olayda sadece bir kişi ölü rolü oynayarak hayatta kalabilmiştir.

4. Bursa'daki Faaliyetleri

Umurbey köyü ileri gelenleri 29 Ağustos 1920 tarihinde Sadaret'e gönderdikleri istidalarında İngilizlerin işgal ettikleri Gemlik'i Yunan kuvvetlerine bırakarak çekilmelerinden sonra yaşadıklarını şöyle anlatmaktadırlar:26

Müslümanların Gemlik dışına çıkmaları yasaklanmış, silah aramak bahanesiyle zorla evlere girilerek evler sayılmış, halkın büyük çoğunluğu sebepsiz yere sopa, kamçı ve dipçiklerle dövülmüştür. Gemlik şosesi üzerinde on beş gün içerisinde elli kişi kaybolmuş, bağ ve bahçeler tahrip edilmiş, tamamen silahsızlandırılmış, Gemlik halkı Ermenilerin suikastlarına ve çıkardıkları yangınlara maruz kalmışlardır. Yunan kuvvetlerinin Yenişehir ve İnegöl'ü işgal etmesinden cesaret alan Rumlar Bursa'ya bağlı Pamucak, Derbend, Susurluk ve çevre köyleri yağmalayarak bir milyona yakın hayvan ile çok sayıda eşyayı arabalarla nakletmişlerdir. Bu yağmaya Ermeniler ve İznik taraflarındaki gayrımüslimler de katılmış Beypınar, Papazca ve Köprühisar köyleri yıkılıp Türklere ait her şey yağmalanmıştır.27

Müddei-i Umûmi Hasan Aşki Bey'in ifadesine göre Yenişehir hükümet ve belediye daireleriyle tekkesine Yunan askerinin çekilmesini müteakip bombalar atılmış, çarşı tamamen yakılmış ve bu arada birçok hane de yanmıştır. Halkın evlerindeki, dükkanlarındaki mal ve eşyası, caminin halı ve seccadeleri asker gerisindeki Rum ve Ermeniler tarafından çalınarak Gemlik tarafına götürülmüş ve kadınlara acımasızca tecavüzlerde bulunulmuştur.28

Orhangazi civarında Üreyil ve Çakarıl İslâm karyelerindeki silahlar toplanarak, ahalisi tamamen katl ve idam edilerek malları yağma edilmiş ve haneleri yakılmıştır. Toplanan bu silahlar Hıristiyanlara verilmiştir. Gemlik kasabasındaki kadınlar fahişe oldukları bahanesiyle zorla götürülmüşlerdir. Buralarda Rum ve Ermeni çeteleri teşkil edilerek yağmacılık yapılmıştır. Gerek Yunan askerleri ve gerekse yerli Rumlar tarafından İslâm karyelerindeki kızlara tecavüzlerde bulunularak bikrleri izale edilmiştir.29

Orhangazi kazasını oluşturan yirmi bir İslâm karyesinden ancak beş karye kalmıştır. Diğer on altı karye ise işgalci Yunan kuvvetlerince sebepsiz olarak yakılmış, yağmalanmış ırz ve namusa tecavüzle ahaliden bir kısmı katledilmiştir. 16 Nisan 1921 tarihinde kasaba ahalisinden çoğu hükümet erkanıyla beraber Gemlik kasabasına sürülmüştür. Sürgün sırasında Düyun-ı Umûmiye ve Reji idarelerinin eşyalarıyla kaza mevcutları yağmalanmış, yolculuk sırasında zulüm, işkence ve ırza tecavüz edilerek ahalinin bütün malları ve eşyaları gasp edilmiştir.30

Orhangazi kazasındaki bütün eşyalar bir han içerisinde toplanarak Rum ve Ermeni ahaliye dağıtıldıktan sonra, sekiz yüz hanelik kasaba ateşe verilerek tamamen yakılmıştır. Daha sonra Çeltikçi ve Gedelek karyeleri abluka altına alındığından, ahali bütün eşyasını bırakarak dağlara kaçmıştır. Bunlardan yirmiye yakın çaresiz ile Gedelek karyesinde kalan beş yüzü aşkın masum ahaliye, çoluk çocuk, sabi ve nisvâna çeşitli zulümler yapılarak katl ve imha, el ayak kesmek, göz çıkarmak ve genç bakire kız bırakmamak gibi hareketlerde bulunulmuştur.31

Silahlı Yunan ve Rum çeteleri Orhangazi kazasına bağlı yirmi bir köyü tamamen yakıp yağmaladıktan ve halkını katlettikten sonra aynı imha hareketini Kocadere, Akköy, Soğuksu, Lütfiye, İhsaniye, Tevfikiye ve Mecidiye köylerinde de tekrarlayıp bu köyleri viraneye çevirmişler, sahil köylerine kaçan köylülerden geride kalanları iplerle bağladıktan sonra yaylım ateşine tutarak öldürmüşlerdir. Kadınları çıplak bir şekilde oynatıp tecavüz ettikten sonra hepsini bir evde toplayıp üzerlerine bomba atarak katletmişlerdir. Rum çeteleri Gemlik'e bağlı Fıstıklı köyünden dört kişiyi öldürerek köyü yağmalamışlardır. Gemlik yerli Rumları Küçükkumla, Büyükkumla, Karacaali ve Narlı köylerini yağmalamışlardır.32

Gemlik ve çevresinde yapılan Yunan mezalimi hakkında rapor hazırlamak amacıyla dolaşan İngiltere, Fransa, İtalya temsilcileriyle Osmanlı zabitleri ve İsviçreli bir siyasi memurdan oluşan tahkik heyetinin tespit ettiği hadiselerden bazıları ise şunlardır: Yunanlılar, öncelikle Müslümanların silahlarını toplayıp yerli Rum ve Ermenilere dağıtarak silahlı çeteler oluşmasına sebep olmuşlardır. Amaçlarının sadece yağma olmayıp İslâm'ı imha ve bulundukları bölgede çoğunluğu sağlamak olduğu anlaşılmıştır. Mabetleri yıkarak halkın dini ve milli münasebetlerini koparıp oturdukları yerlere geri dönmelerini engellemeye çalışıyorlardı.

Kumla-i Sagir'den Gemlik'e sevk edilen elli-altmış kadından sadece dört tanesi kurtulabilmiştir. Diğerlerinin akıbetleri bilinmemektedir. Narlı köyünün kaçamayan ahalisi camilerde yakılmış, Büyük Kapaklı ahalisinden altmış kadarı kurşuna dizilmiş, on beş kıza tecavüz edilmiştir. Fıstıklı'da erkeklere işkence, kadınlara tecavüz edilmiş, Katırlı ve Muradoba köyleri yağmalanıp eşyaları Yunan askerleriyle yerli Rumlar arasında paylaşılmıştır. Ayrıca yetmiş yaşındaki bir kadına on sekiz Yunan askeri tarafından tecavüz edilmiştir. Gemlik'te yapılan bu vahşetin elebaşları ise Rum Palikaryaları ve Ermeni gençleriyle işbirliği halinde çalışan Sakızlı Kineççi, Yorgo, Meyhaneci Haralambo ile Apostol olduğu tespit edilmiştir. Bu eşkıya reisleri küçük ve büyük Yunan askeri müfrezeleriyle gereken yerlerde beraberce hareket ediyorlardı.33

16 Nisan 1921 tarihinde Gemlik kazasına bağlı Karacaali karyesinde yüzü aşkın Yunan askeri ve bunlara iştirak eden Rum eşkıyası tarafından katliam ve gasp yapılmıştır.34

Yunan askerleriyle beraber yerli Rum ve Ermenilerden oluşan çeteler, Orhangazi'ye bağlı Üreğil, Altıkoz, Cihanköy, Reşadiye Pazarköy, Omzalı, Çeltikköy, Cedelik, Dutluca gibi Müslüman köylerine saldırarak halkın para, eşya ve hayvanlarını yağmalayıp köylerini yakmışlardır. Küçükkumla'da elliyi aşkın kadın ve çocuk kesilerek öldürülmüş, Narlı ve Kırcaali köylerinde bir tek Müslüman kalmamacasına katliam yapılmıştır. Gemlik ahalisinden yetmiş yaşlarındaki bir kadına ahalinin gözü önünde on beş Yunan askeri tarafından tecavüz edilmiştir.

İngiliz Generali Frank başkanlığında İtalyan Miralay Mösyö Roloto, Fransız Miralay Mösyö Veyg ve Sâlib-i Ahmer adına İsviçreli Mösyö Geri ile Generalin yaveri Yüzbaşı Mister Eston ve Mösyö Rolato'nun tercümanı Mösyö Amelya'dan oluşan İtilaf Devletleri Tahkik Heyeti Yunan askerleriyle Rum çetelerinin Gemlik, Orhangazi ve Yalova'da yaptıkları katliamları yerinde incelemişlerdir. Bu tahkikat sonucunda, bin hanelik Orhangazi kasabasının beş hane dışında tamamen yakıldığını görmüşlerdir.35 Yakılan ve tahrip edilen otuz cami, üç mektep, on iki medrese, iki hamam, bir iplik fabrikası ve dört zeytin fabrikası gibi büyük binaların fotoğraflarını almışlardır.

5. Çanakkale'deki Faaliyetleri

Kal'a-i Sultaniyye Jandarma Taburu Kumandanlığı'nın 21 Ocak 1921 tarihli raporunda Yunanlılar ve Rum çeteleri tarafından yapılanlar şöyle anlatılmaktadır:36 Vazifeli olarak Karabiga iskelesinde bulunan jandarma neferi Salih oğlu Halil, sebepsiz yere Yunan çavuşu Koço tarafından dövülmüştür. Ezine'deki bütün Müslümanların evlerinde Yunanlılar tarafından arama yapılmış ve konsol, ayna, sandalye dikiş makinesi, bakır veya pirinçten yapılmış mangal, halı, kilim gibi eşyalar Rumların eşyalarıdır diye müsadere edilmiştir. Ezine işgal kumandanının görevlendirdiği Mülazim Papa Zaharya Efendi kumandasındaki kırk beş kişilik bir müfreze, Bayramiç kazasına tabi Salihler karyesine giderek ahaliden yirmi iki yaşlarında Hamzaoğulları'ndan Mustafa oğlu Hüseyin, otuz yaşlarında Mehmed oğlu İsmail, otuz yaşlarında Hüseyin oğlu Hasan, Şabcioğulları'ndan otuz yaşlarında Ahmed oğlu Mustafa ve yirmi sekiz yaşlarındaki Mehmed oğlu Hüsnü'yü yanlarına alarak Dümrek karyesi köprüsüne vardıklarında Mehmed oğlu Hüsnü'yü Bayramiç'e sevk ettikten sonra diğer dördünü kurşun ve kasaturalarla feci bir şekilde katletmişlerdir.37

Çanakkale Osmanlı Komisyon Riyaseti'nin 22 Mayıs 1921 tarih ve 592 numaralı raporunda Yunan işgal kuvvetleri ile Rumların yaptıkları şöyle anlatılmaktadır:38 Sekiz kişilik bir Yunan müfrezesi 25 Mayıs 1921 günü Kolfaköy'e gelerek Kocabıyık oğlu Abdullah, Abdullah oğlu Hasan, Küçük Mehmed Ağa'nın Ramazan ile Dede oğlu Zeki Ziya'nın hayvanlarını gasp ve Yaşar Ağa'nın manifatura dükkanını yağma etmişlerdir. Fehmi Bey'in evine zorla girerek yüz dört liralık kâğıt para, on adet kilim, bir top patiska, on beş tane havlu ve on adet başörtüsünü gasp etmişlerdir. Yunan müfrezesi Kocabıyık oğlu Abdullah'ın gümüş saat ve kordonu ile Sinan oğlu Emin Hoca'nın dört adet kuzusunu da alarak gitmişlerdir. 20 Mayıs 1921 günü Mallıköye on beş yirmi adet obüs mermisi atılarak, ahali sakal koparmak, darp, boynuna defalarca ip geçirip asmaya teşebbüs ve bir dul kadının ırzına geçilmesi gibi çok ağır hakaretlere uğramıştır. Ezine'de Yunanlılar tarafından belirli bir saatten sonra sokağa çıkma yasağı ve evlerin kapısına fener asma zorunluluğu konmuş, rüzgar nedeniyle feneri sönenler evlerinden alınarak dövülmüş ve işkenceye maruz kalmıştır.39

Kör Apostol, Çarıksız köyü imam ve muhtarıyla ahaliden bir kişi ile Akçakeçili köyünden de bir kişiyi feci bir şekilde katletmiştir. Kör Apostol'a teslim edilen Yunan müfrezesi tarafından çeşitli bahanelerle tutuklananlardan bir daha haber alınamamıştır. Bayramiç Askerlik Şubesi Başkanlığı'nın 20 Eylül 1922 tarihli raporunda Yunanlıların şube arazisindeki bütün ceviz ve badem ağaçlarını keserek yaktıkları, arazide bulunan dört kuyuda yapılan aramada canavarca öldürülerek kuyulara atılan Müslüman cesetlerinin bulunduğu, yalnız Bayramiç'te öldürülen insanların sayısının üç yüze yakın olduğu, maddi zayiatın bir milyon liradan fazla olduğu ve Ezine kazasında yapılan tahribatın Bayramiç'e oranla on misli daha fazla olduğu belirtilmektedir.40 Ezine'de bulunan cesetlerin başları bıçakla kesilmiş ve gövdelerinin yanına gömülmüştür. Bazıları ise taşlarla vurularak öldürülmüştür. Bu çukurlarda kanlı kör bıçaklar da bulunmuştur.41

6. Manisa'daki Faaliyetleri

Akhisar'da kendi çiftliğinde bulunmakta olan Halid Paşa ve beş arkadaşı, çevredeki Rum karyelerinden kimselerin de aralarında olduğu halde bir Yunan müfrezesi tarafından feci şekilde katledilmiştir. Halid Paşa'nın vücudu ikiye bölünmüş, gözleri oyulmuş ve parmakları kesilmiştir. Vücudunun çeşitli yerlerinde otuz yedi adet bıçak ve süngü yarası bulunmuştur. Diğer arkadaşları da gözleri oyulmak, kulak ve burunları kesilmek suretiyle feci bir şekilde katledilmişlerdir. Çiftlikte bulunan mal, eşya, ve edevat yağma edildikten sonra çiftlik yakılmıştır.42

Salihli Kaymakamlığı'nın 13 Temmuz 1919 tarih ve 664/148 numaralı tahriratında Ahmetli'de bulunan Yunan kuvvetlerinin Salihli'ye bağlı köylere saldırıp yaptıkları mezalim şöyle anlatılmaktadır:43 Kestelli, Kendirlik, Yaraşlı ve Dibekdere karyelerinin bütün harman ve demetleri Yunan askerleri tarafından yakılmış, Kestelli karyesinden yirmi kadar kadın Ahmedli'ye sevk edilmiştir. Ahmedli karyesinden Hocazade Kamil ve on bir arkadaşının bin dönümlük bağları, dokuz dükkan, kahvehane, hanlar ve on iki hane içinde manifatura, bakkaliye eşyası, sandıkları içindeki nakit paraları ile birçok hayvanları; Yunan askerleri tarafından tamamen yağmalanmıştır.

Bu sırada Kolcu Mustafa'nın hanesinde toplanan Eminoğlu İsmail, Muhacir Gülsüm, Muhacir Receb ve eşi katledilmiş, Rodoslu Mehmed Dayı ve Madenci Ahmed Efendi kerimeleriyle beraber on beş kız ve kadının bikrleri izale edilerek başlarından örtüleri alınıp raks ettirilmişlerdir. Yunan kuvvetleri Manisa'yı işgalleri sırasında yerli ve başıbozuk Rumlarla birlikte hareket ederek Manisa Akhisar demiryolu güzergahında bulunan Hacı Rahmanlı ve Kapaklı köyleri de dahil diğer bütün köylerde Müslüman nüfusunu katledip mallarını yağmalamışlar, bağ ve bahçelerinde çalışırken tutuklanan yüzlerce Müslüman'ı İzmir üzerinden Atina'ya göndermişlerdir.44

4 Ağustos 1920 tarihinde Demirci'yi işgal eden Yunan askerleri, çarşıda yağma edilmedik hiçbir mağaza ve dükkan bırakmamış, Demirci'de kapıları kırılarak girilmedik hiçbir hane kalmamıştır. Mağaza ve dükkanlardaki mal ve eşyanın işe yarayanları tamamen gasp olunmuş diğerleri ise sokaklara saçılmıştır. Hanelerden de kadınların parmak ve kulaklarındaki yüzüklere, küpelere varıncaya kadar kıymetli eşya alınmış, ayna ve konsol gibi şeyler tamamen tahrip edilmiştir.45

Bu yağma sırasında Demirci kasabasının Pazar mahallesinden Şer'i Mahkeme Başkatibi Hafız Mehmed Efendi'nin hanesine giren yedi kişilik bir askeri müfreze tarafından on dört yaşında Hacer ismindeki kızın cebren bikri izale edilmiştir. Bu olay kızın ebeveyninin gözleri önünde cereyan etmiştir. Akdere, Serçeler, Hocalar ve Bozköy tamamen yakılarak mal ve eşyaları yağma edilmiştir. Akhisar Belediye Reisi Hafız Mehmed ve eşraftan bazı kimselerin 24 Haziran 1921 tarihli arzuhallerinde Yunanlılar tarafından bölgede yapılanlar şöyle anlatılmaktadır:46

Akhisar ve havalisinin Yunanlılarca işgal edilmesinin ardından Müslümanlar her an bir sebep uydurularak işkenceye maruz kalmışlardır. Şikayette bulunanlar dövülüp tehdit edilmiş, kadınlar tecavüz edilip öldürülmüş, merkez ve köylerde yağmalanmadık ev ve dükkan kalmamıştır. Halk camilere gönderilmemiş, camiler içine pislenip tahrip edilmiş, halı ve kilimleri çalınmıştır.

7. İzmit, Yalova ve Karamürsel'deki Faaliyetleri

Yalova'yı işgal eden Yunanlılar önce kaymakam, polis, jandarma gibi devlet memurlarını kazadan çıkarmışlardır. Kaymakam Rüşdi Bey ile Bidayet Başkatibi İbrahim Efendi kazayı terk ederek İstanbul'a dönmeye mecbur edilmişlerdir. Müdde-i Umumi Hüsni Efendi de tevkif ve işkence edilerek Gemlik'e gönderilmiştir.47 Yalova'nın Yunan alay merkezi olması sebebiyle, Dimitri adında bir kumandanın idaresi altında olan Yunan askerleri, istedikleri evlere yalnızca hane halkını dışarı çıkararak yerleşmişlerdir, Çınarcık karyesi ahalisini camiye doldurarak kamçı ve değnekle döverek paralarına zorla el koymuşlardır. Taşköprü karyesiyle diğer İslâm köylerinden bazıları yakılarak erkekleri götürülmüş, çocukları öldürülmüş kadınlarına ise tecavüz ve işkence edilmiştir.48

Kurban Bayramı günü Teşvikiye karyesine gelen Yunan müfrezesi bayram namazı kılmak için camide bulunanları dışarı çıkardıktan sonra Ahmed, Mehmed Ali, Hüseyin Çavuş, Mehmed, Emin, İsmail ve Bilal'in oğlunu süngülerle şehit etmişlerdir. Daha sonra Osmanlı jandarmasının kaldırılmasıyla Müslüman ahalinin can, ırz ve namusu Rumların insafına bırakılmıştır.49

Yalova'ya bağlı Dereköy karyesi, Çukurköy, Laledere, Kılıçköy ve Şakşak gibi karyeler civardaki Rum köyleri ahalisinden oluşan eşkıya çeteleri tarafından baskına uğramış, yakılmış, hayvan ve eşyaları yağma edilmiş, öldürülen insanların defnedilmesine bile müsaade edilmemiştir.50 Karamürsel'i işgal eden Yunanlılar tarafından çarşıdaki dükkanlar ve mağazaların kapıları kırılarak bütün ticari mallar yağma ve gasp edilmiştir. Aynı zamanda evlere de girilerek para, mücevherat ve ev eşyaları da gasp edilmiştir. İzmit eşrafından Mustafa Beyle Eşrefzade Ahmed Efendi'nin 12 Nisan 1921 tarihli ifadelerine göre, İzmit Yunan Kumandanlığı tarafından bir tamim yayımlanarak eli silah tutan İslâm ahalinin her gün sabah ve akşam polis mevkilerine giderek isbat-ı vücud etmeleri istenilmiştir. Bu durumdan cesaret alan Yunan, Rum sivil askerleri silah arama bahanesiyle girdikleri evlerde yakaladıkları çocuk ve ihtiyarlara çeşitli zulümlerde bulunuyorlardı.51

Yalova Yunan işgal kumandanı, Ermeni ve Rumlardan çeteler teşkil ederek kasaba ve köylerin ulaşım yollarım kestirip Müslüman ahalinin bütün mal ve eşyalarını gasp ettirmiştir. Şile Ta'kib Kumandanı Yüzbaşı Yusuf tarafından 20 Nisan 1921'de Kandıra'ya gönderilen Şile bölüğü başçavuşlarından Ali Rıza ile beş arkadaşı, Yunan askerleriyle Rum çetelerinin yapmış oldukları mezalimi araştırmışlar ve şu olayları tespit etmişlerdir:52

Mantarcılar karyesinden Çarıklı Hüseyin'in ailesi çırçıplak soyularak yirmi Yunan neferi tarafından ırzına geçilmiş ve ayaklarından evinin ocağına asılarak çeşitli yerlerinden süngüyle yaralamak suretiyle katledilmiştir. Aynı karyedeki birçok kadına da aynı muamele reva görülmüştür. Kışla karyesinde Doğancıoğlu İbrahim'in başı kasatura ile ensesinden kesilmiş, cesedi ise köy Müslümanlarının gözleri önünde süngü ile parçalanmıştır. Karasakal karyesinden bir kadının beş altı Yunan neferi tarafından zorla ırzına taarruz edildiği gibi, Kandıra'nın Karakiraz karyesinde yüz kadar Yunan askeri kadınları toplayarak namuslarını kirlettikten sonra üzerlerinde ve hanelerinde bulunan eşyalarını tamamen yağma etmişlerdir.

Tekeler karyesinden on beş bakire kızın bikrlerini izale ettikleri gibi çıplak bir halde ayaklarından asıp omuzlarından yaralamak suretiyle para ve müzeyyenatlarını çıkarmaları için mezalim yapmışlardır. Karadere karyesinden dört delikanlı ve üç tane yedi-sekiz yaşlarında oğlan çocuğunu döverek, ırzlarına tecavüz ettikten sonra hepsini kesmişlerdir. Yunanlılar İzmit'i tahliye etmeden önce şehirde birçok yeri ateşe vermişler ve yüzlerce Müslüman'ı şehit etmişlerdir. Bağçecik'de kadın ve erkek tek bir Müslüman bırakmamışlardır. Bu faciaya bazı İtilaf Devletleri subayları da şahit olmuşlardır.53

8. İzmir ve Aydın'daki Faaliyetleri

Ödemiş'e giren Yunanlılar kaza merkezinde çok sayıda evi ve birçok köyü ateşe vermiş, ele geçirdikleri Müslümanları şehit edip mallarını yağmalamışlardır. Bu baskılara dayanamayan halkın bir kısmı ise göç etmeğe başlamıştır.54 Bergama kazasının işgali sırasında Yunan askerleri tarafından yapılan elim muamele nedeniyle erkek, kadın, genç, ihtiyar, çoluk ve çocuk elli bini aşkın Bergamalı zelil ve sefil bir surette yalnız ırzlarının muhafazası maksadıyla göç etmeye başlamıştır.55

Nazilli Kaymakamı Hüseyin l Temmuz 1919 tarihli telgrafında, Yunan işgal kuvvetlerinin, Nazilli'nin tahliyesi esnasında yanlarında götürdükleri kırk mevkufla beraber Atça ve Sultanhisar nahiyelerinde iki yüze yakın Müslüman'ı sebepsiz yere şehit ettiklerini ve Aydın'ın tahliyesi sırasında ise İslâm mahallelerini ateşe vererek binlerce masumun katliyle milyonlarca emvalin kaybedilmesine sebebiyet verdiklerini anlatmaktadır.56 Aydın'ın işgalinden sonra Yunanlılar tarafından gerek doğrudan doğruya gerekse oluşturdukları Rum çeteleri vasıtasıyla masum Müslümanlar, çocuklar da dahil olmak üzere katledilmiş ve kadınlara tecavüz edilmiştir.57

Denizli Mutasarrıfı Faik Bey'in 12 Temmuz 1919 tarihli telgrafında Aydın eski Mebusu İlhami Bey'den alınan rapora atfen Yunan işgal kuvvetlerinin Aydın'da yaptıkları şöyle anlatılmaktadır:58

Yunan işgalinden dört gün sonra Yunanlılara kalben aleyhtar olduğu gerekçesiyle Muallim Ahmed Emin ve eşraftan Kamil Efendi ile Aydın'da Dava Vekili Reşid ve kardeşi Asım, eşraftan Şefik Safi ve Ödemiş dava vekillerinden Refik Şevket beyler Balatçık istasyonunda tutuklanmışlardır, işgalin onuncu günü eşraftan altı kişi sebepsiz yere sokak ortasında bir Yunan zabiti tarafından ölesiye dövülmüştür. Germencik nahiye müdürü dövülerek hapsedilmiş ve ahaliden elli kadarı katledilmiştir. Germencik'ten trene binen yirmi yedi ve cebren trene bindirilen otuz dört Müslüman daha sonra boğazlanarak cesetleri yollara atılmıştır. Menderes nehri civarındaki Kadievi, Umurlu ve Yeniköy karyeleri tamamen yakılmış, ahalisi katledilmiş, mal ve hayvanları yağma edilerek Aydın'a sevk edilmiştir.59

Denizli Heyet-i Milliye Reisi Kazım tarafından 2 Ağustos 1919 tarihinde İstanbul'daki Vakit, Memleket, Tasvir-i Efkar ve Sabah gazeteleriyle İngiltere, Amerika, Fransa ve İtalya siyasi mümessillerine gönderilen yazıda Yunan işgali altındaki halkın çok zor durumda olduğu belirtilerek şöyle denilmektedir:60

"Turgutlu şehri bugün tarihe karışmış bir harabe halindedir, kasabanın bütün haneleri yakılmıştır. Germencik nahiyesinden hükümetçe isimleri bilinen bin sekiz yüz delikanlı erkek sırf Müslüman oldukları için öldürülmüştür. Hızırmeşeli karyesi erkekleri bayram günü bayram namazında iken camide öldürülmüştür. Esaretten dönen otuz sekiz nefer Erikli İstasyonu'nda feci bir surette telef olunmuştur. Aydın livasından kaçıp kurtulabilen binlerce kadın, ihtiyar, çoluk çocuk Denizli, Bozdoğan Yenipazar, Nazilli, Çine ve Muğla ovalarında çıplak, perişan ve harap bir haldedir. Her gün pek çok nüfus açlıktan telef olmaktadır..."

Kuşadası Kaymakamı Mehmed, 11 Ağustos 1919 tarihli telgrafında Yunanlılarla işbirliği yapan yerli Rumların İzmir Aydın ve kazalarında köyleri yakıp, Müslümanları katlettikleri, yağma ve soygunculuk yaptıklarını anlatmaktadır.61 Denizli, Çal, Muğla ve Milas taraflarından İzmir'e gelen yahut avdet eden ihtiyar İslâm yolcuları ve kadınları soyuluyordu. Kuşadası Metropolit vekili Kuşadası Rumlarına Yunan askeri elbisesi dağıtırken yakalanmıştır. Selçuk Rumları, Aydın'a kadar bütün güzergahları idareleri altına alarak çeteler oluşturup Müslümanları öldürmektedir. Aydın ve Menteşe Havalisi Kuva-yı Milliye Umum Kumandanı Demirci Mehmed Efe tarafından, İtilaf Devletleri Fevkalade Komiserliğine verilen bilgilere göre Yunanlıların İzmir ve havalisinde İslâm ahalisine karşı tatbik ettikleri mezalim şöyle sıralanmaktadır:62

Karşıyaka'da oturan Keresteci Ali Bey'in hanesine on Yunanlı hücum ederek, yüzünü ve kulaklarını kesmiş, bütün eşya ve emvalini yağmaladıktan sonra otuz bin lira vermesi için işkence yapmışlardır. Musevi mezarlığı içinden evlerine giden iki Müslüman Yunanlılar tarafından vurularak şehit edilmiştir. Medeniyet Gazetesi sahibi Yunan Fevkalade Komiserliği tarafından tehdit edildiğinden gazetesini kapatmak zorunda kalmıştır. Yayımladığı bir makaleden dolayı Dr. Yunus Fehmi Bey bir sene hapis ve iki bin drahmi para cezasına mahkum edilmiştir. Şark Gazetesi sahibi Halil Zeki ve sorumlu müdürü Kenan Beyler üçer ay hapis ve üçer yüz drahmi para cezasına mahkum edilmişlerdir. Tire'deki jandarma kumandanı, Müstantık ve bazı memurlarla eşraftan kırk elli kişi tevkif olunarak işkenceye maruz kalmışlardır. Ödemiş'in Seki karyesinden Kurbancı Veli mahdumu Hüseyin, Yeniköy karyesinden Hacı Hafız ile Hacı Mustafa Efendiler alınıp götürülmüşler ve nerede olduklarından haber alınamamıştır.63 Aydın Bidayet Mahkemesi azasından ve aslen Rum olan İstimat Efendi'nin hazırladığı raporda Yunanlılar ve Rumların yaptıkları mezalim şöyle anlatılmaktadır:64

Yunan askerlerinin Bergama'yı işgali sırasında hükümet dairelerinde bütün eşya, evrak, defter tamamen yağma ve tahrip edilmiş, telefon hattından eser kalmamıştır. Bergama ahalisi her şeyini bırakarak diğer kazalara iltica etmiştir. Bu yağmaya Ermeni ve Musevi ahali de bilfiil katılmıştır. 3 Haziran 1919 tarihinde Yunanlılar Atça nahiyesini işgal etmişler, Bayramyeri mevkiindeki büyük camiye gelerek boru çaldırmak suretiyle ezan sesini kestirmeye teşebbüs ederek istihza ve hakarette bulunmuşlardır. 8 Haziran 1919 tarihinde Yunan zabitinin emriyle camiler kapatılmış. Teravih namazı kılınmasına müsaade edilmemiştir. Müezzinin sadasına karşı "gaydori konazi-Merkeb bağırıyor" diyerek hakarette bulunmuşlardır. Yerli Rumların ihbarları üzerine Nazilli tüccarından Hacı İbrahim Efendi, Terzi Mustafa Efendi, Muhacir Seyfeddin Efendi, Komiser Muavini Raşid Efendi, Mahdumu Nazmi ile jandarmalar tevkif edilmiş, türlü işkencelere maruz kalmışlardır.

Nazilli, Sultanhisar ve Pavli cihetinden kolları bağlı olarak getirilen Müslümanlardan sekizinin çarşı içinde lonca önünde feci bir şekilde hayatlarına son verilmiştir. Yunan askerleri yolda rastladıkları Bey karyeli Kocakulak Süleymanla zevcesi Emetullah ve pederi Abdullah'ı Umuri yolu üzerinde katletmişlerdir. Çiftlik karyesinden Mestan oğlu ile Muhacir Yaşar da üzerlerindeki paraları alındıktan sonra katledilmişlerdir. Balatcık, Erikli, Germencik ve Karapınar mıntıkaları dahilindeki karyelerin ileri gelenlerinden altı kişi sebepsiz yere asılmış ve Kızılca köyün toplam nüfusunu teşkil eden yüz altı erkek ve kadın camiye doldurularak yakılmak suretiyle şehit edilmişlerdir.

Yunanlıların Aydın'ı tahliye ve kaçışlarını müteakiben Yunan karargahının yanındaki yolda genç bir İslâm kadını kolu dirseğinden kesilerek ferci içerisine sokulmuş ve üzerinden giysileri alınmış, çıplak ve öldürülmüş bir halde bulunmuştur. Yine aynı yerde bir İslâm kadını donları çıkarılarak, yüzükoyun yere yatırılmış ve memeleri kesilip arkası üzerine konulmuş bir şekilde bulunmuştur. Kepez denilen mahallede kız ve genç kadınlardan mürekkep on iki kişilik bir grup katledilmiş ve arkası üstlerine yatırılıp, yine gençlerden mürekkep ve on iki erkek daha katledilerek çırılçıplak soyulduktan sonra fiil-i şeni vaziyetinde üzerlerine yatırılmışlardır.

Sonuç

Rum çeteleri, Yunanlılar tarafından kurulmuştur. Maaşları Yunan hükümetlerince verilmiştir. Yunan konsolosları, metropolitler ve papazlar, çete faaliyetlerinin organizasyonunda önemli roller oynamışlardır. Çetelerin giyecek ve yiyeceklerinin karşılanması, silahlandırılmaları, maaşlarının dağıtılması ve onlara lojistik destek sağlanması gibi işlerin hepsi konsolos, metropolit ve papazlar tarafından yapılmıştır. Rum çetelerinin her köyde mütevelli ve kılavuzları vardı. On ve yirmi kişilik gruplardan oluşan Rum çeteleri gıda ihtiyaçlarını Rum köylerinden ücretsiz olarak karşılıyorlardı. Yunan konsoloslukları ve Rum köylerinde saklanan Rum çeteleri eylemlerini de çoğu kez Yunan askerleriyle beraber gerçekleştiriyorlardı. Yunan megali ideasının gerçekleştirilmesi için kendisini görevli sayan Patrikhane Balkanlar, Trakya ve Anadolu'da Rum çetelerinin Türklere karşı faaliyetlerinde gizli ve açık olarak rol almıştır. İstanbul Patrikhanesi 1821-1919 yılları arasında, Bizans'ı yeniden kurmak amacıyla çalışan Etnik-i Eterya Cemiyeti'nin merkezi olmuştur. İstanbul Patrikhanesidaha sonra Mavri Mira Cemiyeti, Rum İzci Derneği, Rum Kızılhaç Derneği ve Pontus Derneği'nin merkezi olmuştur. Yunan Kızılhaç hastaneleri ve Rum okulları birer teşkilat merkezi ve cephane deposu haline getirilmişti. Yunanlılar tarafından Balkan Savaşı sonrasında ve işgal yıllarında Trakya ve Batı Anadolu'ya çok sayıda Rum muhacir yerleştirilmiştir. Bu faaliyetlerde İngiltere ve Fransa devletleriyle Patrikhanenin yoğun destekleri vardı.

Yunanlıların eline geçen yerlerde Türk mektepleri Rum mektebi haline getirilmiş, Rum olmayanlar göçe zorlanmış, Türklerden boşalan köy ve kasabalara Rumlar yerleştirilmiştir. Yunanlılar işgal ettikleri yerlerde Osmanlılar adına ne varsa yok etmeye çalışmışlar, Müslümanları ticaret hayatından koparmak için ithalat ve ihracat yasağı koymuşlar, Türk memurlara görevden el çektirmişlerdi. Müslümanların ellerindeki her şeyi çalmışlar, babasının gözleri önünde evladına tecavüz etmişlerdi. Osmanlı mahkemeleri işlemez duruma getirilmişti ve hukuk davalarına papaz başkanlığında bir kilise heyeti tarafından bakılmaktaydı. Yunanlılar öncelikle mülki ve mali idareyi ele alıp hükümet erkanı, mutasarrıf, ceza reisi, müddei-i umumi gibi hükümet ileri gelenleriyle eşrafı tutuklayıp sürgün etmişler ve bir kısmını da öldürmüşlerdi. Hükümet dairelerindeki eşya, evrak ve defterleri yağmalayıp tahrip etmişler, Osmanlı Hükümetini her türlü icra vasıtasından mahrum etmek için polis ve jandarmanın silahlarını toplayıp bir kısmını vilayetleri dışına çıkarmışlardı. Rum çeteleri ve Yunanlılar Müslüman mahallelerini ateş altında tutmuşlar, Müslümanların elindeki silahları toplayıp Hıristiyanlara dağıtmışlar ve Türklerin bıçaklarının ucunu dahi kırarak, onları her türlü savunma aletinden mahrum bırakmışlardı. Rastladıkları insanları çeşitli uzuvlarını kesmek, kestikleri uzuvları yedirmek, ayaklarından ağaca bağlayıp altlarında ateş yakmak, canlı canlı kuyuya atmak ve öldüresiye dövmek gibi işkenceler yaparak öldürmüşlerdi. Kadınların çıplak cesetlerini, kestikleri uzuvlarını da üzerlerine koyarak yollara bırakmışlar, beş-altı yaşlarındaki bir çocuğun dahi gözlerini oyup pencereden atacak kadar vahşet uygulamışlar ve eli silah tutan Müslümanları sürüp savunmasız kalan kadınlara işkence ve tecavüz etmişlerdi. Kuva-yı Milliye üyesi oldukları iddiasıyla pek çok kişiyi tutuklayıp öldürmüşler, ihracatın yasak olduğu yerlerde sadece Hıristiyanlara ihracat için izin vermişler ve ezan okutmayıp halkın namaz kılmasına engel olmuşlardı. Yunanlılar, öncelikle Müslümanların silahlarını toplayıp yerli Rum ve Ermenilere dağıtarak silahlı çeteler oluşturmuşlardı. Amaçları sadece yağma olmayıp İslam'ı imha ve bulundukları bölgelerde çoğunluğu sağlamaktı. Mabetleri yıkarak halkın dini ve mili münasebetlerini kesip oturdukları yerler geri dönmemelerini sağlamaya çalışıyorlardı. Yunanistan geçmişte yapmış olduğu Türk aleyhtarı faaliyetlerinden bugün de vazgeçmemiştir. Ege Adalarının silahlandırılması, Kıbrıs sorunu, Ege'de kara sularının 12 mile çıkarılması ve Batı Trakya Türklerine asimilasyon uygulanması gibi faaliyetlerine bugün de devam etmektedirler. Türkiye aleyhtarı diplomatik çabalarını artırarak devam ettiren Yunanistan, eli kanlı bölücü örgüt mensubu Türk düşmanlarına da her türlü desteği vererek geçmişte yaptığı hatalarına bir yenisini daha eklemektedir.

1 BOA-TFR. 1 MN. 61 / 6070.
2 BOA, TFR. 1. SL. 148 / 14800.
3 BOA. HR: SYS: 136 / 24.
4 BOA. HR. SYS. 1665 / 3, Belge sıra no. 36.
5 BOA TFR. 1 MN. 80 / 7933.
6 BOA. DH. EUM. 3. Şb. 25 / 22.
7 BOA, BEO Umumî Nr. 345376, 19 Mart 1919 tarihli rapor.
8 Celal Bayar, Ben de Yazdım, C. 4., s. 1638-1639.
9 B. A. B. E. O. Umumi No. 343317.
10 BOA. DH. EUM. 3. Şb. 25 / 61.
11 BOA. DH. EUM. 3. Şb. 25 / 11.
12 BOA. DH. EUM. 3. Şb. 26 / 13.
13 BOA. HR. SYS. 2602 / 50.
14 BOA. DH. KMS. 60-1 / 60.
15 BOA. DH. KMS. 60-1 / 71.
16 BOA. DH. KMS. 60-1 / 70.
17 BOA. DH. KMS. 60-3 / 28 - BOA. HR. SYS. 2540 / 12, 14 - BOA. HR. SYS. 2541 / 3, 5.

18 BOA. HR. SYS. 2541 / 3, 5.
19 BOA. DH. KMS. 62 / 27.
20 BOA. HR. SYS. 2617 / 2-80.
21 BOA. DH. KMS. 62 / 78 Çatalca Mutasarrıfı Fevzi'nin 22 Ekim 1922 tarihli telgrafı.
22 BOA. HR. SYS. 2620 / 58 Harbiye Nazımım 13 Aralık 1920 tarihli arzı.
23 BOA. HR. SYS. 2620 / 18.
24 BOA. HR. SYS. 2622 / 28 Gebze Kaymakamlığının 16 Şubat 1921 tarihli tahriratı.
25 BOA. HR. SYS. 2624 / 64.
26 BOA. HR. SYS: 2618 / 44.
27 BOA. HR. SYS. 2620 / 30 Dahiliye Nezaretmin 28 Kasım 1920 tarihli tahriratı.
28 BOA. HR. SYS. 2621 / 22 Hudavendigar Vilayetinin 26 Aralık 1920 tarihli tahriratı.
29 BOA. HR. SYS. 2619 / 35.
30 BOA. DH. KMS. 60-2 / 17: Orhangazi belediye reisi ve eşrafin 21 Nisan 1921 tarihli istidası.
31 BOA. HR. SYS. 2623 / 69: Gemlik kazası Armudiye nahiyesi eşrafi ile Orhangazi belediye reisi ve eşrafinın istidaları.
32 BOA. HR. SYS. 2624 / 17.
33 BOA. HR. SYS. 2624 / 77.
34 BCA. 272, 12, 38, 30, 19.
35 BOA. HR. SYS. 2625 / 16: Harbiye Nezareti'nin 29 Mayıs 1921 tarihli raporları.
36 BOA, HR. SYS. 2611 / 2.
37 BOA. HR. SYS. 2615 / 3.
38 BOA, DH. KMS. 60-3 / 46, Kal'a-i Sultaniye mutasarrıfı Vahab ve Ezine Jandarma kumandanı Mehmed İzzet'in 21 Mayıs 1922 tarihli raporları.
39 BOA. HR. SYS. 2617 / 1-34, 36, 37.
40 BOA. HR. SYS. 2617 / 4-25, 26, 27, 28, 29.
41 BOA, DH. KMS. 52-3 / 24, Akhisar kaymakam vekili Mehmed'in 9 Temmuz 1919 tarihli telgrafi.
42 BOA, HR. SYS. 2603 / 59.
43 BOA, HR. SYS. 2621 / 23, İtilaf kuvvetleri polis kumandanı Haru'ya verilen 21 Eylül 1920 tarihli rapor.
44 BOA, HR. SYS. 2621 / 23, İtilaf kuvvetleri polis kumandanı Haru'ya verilen 21 Eylül 1920 tarihli rapor.
45 BOA, HR. SYS. 2625 / 17.
46 BOA, HR. SYS. 2620 / 57, Yalova kadısının 28 Ekim 1920 tarihli raporu.
48 Aynı vesika.
49 BOA, HR, SYS, 2619 / 45.
50 BOA, HR, SYS, 2621 / 14.
51 BOA, DH. KMS. 60-2 / 2.
52 BOA. DH. KMS. 60-2 / 55.
53 BOA, HR. SYS. 2626 / 15, Harbiye Nezareti'nin 30 Haziran 1921 tarihli tahriratı.
54 BOA. DH. KMS. 52-2 / 21.
55 BOA. DH. KMS. 52-2 / 52.
56 BOA. DH. KMS. 52-2 / 83.
57 BOA. HR. SYS. 2611 / 1, 163.
58 BOA. DH. KMS. 52-3 / 25. Aydın Muhasebecisi Nurullah Bey'in Çine'den çektiği 9 Temmuz 1919 tarihli telgrafi.
59 BOA. DH. KMS. 52-3 / 12, Aydm mutasarrıf vekilüün Çine'den çektiği 8 Temmuz 1919 tarihli telgramame.
60 BOA. DH. KMS. 53-4 / 36.
61 BOA. DH. KMS. 52-4 / 3.
62 BOA. DH. KMS. 52-5 / 2.
63 BOA. DH. KMS. 52-5 / 24 Aydın Valiliği tarfindan Yunan Fevkalade Komiserliğine yazılan 16 Kasım 1919 tarihli tezkire sureti.
64 BOA. DH. HR. SYS. 2611 / 2.

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv     
4917 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın